De Kapelstraat/Oude Kerk.
Er zijn foto’s die je niet alleen bekijkt… je stapt er bijna in. Alsof je even een deur opent naar een andere tijd. Deze ingekleurde opname van de Kapelstraat ergens midden jaren dertig is zo’n beeld. Je hoeft je ogen maar een beetje dicht te knijpen en je hoort het bijna: het zachte gesis van stoom, het ritmische tikken van metalen wielen op rails, en ergens in de verte het rustige gerinkel van een fietsbel. Dwars door de Kapelstraat liep toen de stoomtram die Veghel, Uden en Oss met elkaar verbond. Geen onbelangrijke lijn, maar een echte levensader. Niet alleen mensen stapten hier in en uit, ook melk, landbouwproducten, vee, post en goederen voor de winkels reisden met de tram mee. Kijk eens goed naar die rails. Ze liggen er bijna brutaal dicht langs de voordeuren. Alsof de tram dwars door de huiskamers van Uden reed.
Links staan de typische Brabantse burgerhuizen uit de late 19e eeuw. Stevige bakstenen gevels, groene luiken, vaak een winkel of werkplaats aan huis. Misschien zat er in dat pand wel een kruidenier, een café of een kleine handel. In die tijd werkte men letterlijk voor en achter dezelfde voordeur.Op straat heerst een rust die je vandaag bijna niet meer kunt voorstellen. Een eenzame fietser. Misschien een bakker die net zijn ronde heeft gedaan. En daar rijdt een vroege automobiel – waarschijnlijk een Ford, Opel of Chevrolet uit de jaren dertig. In een dorp als Uden waren er toen maar een handvol auto’s. Vaak van de dokter, een notaris, de burgemeester of een welgestelde handelaar. Als zo’n wagen voorbij reed, keek men die nog even na.
De meeste mensen verplaatsten zich simpelweg met de fiets, te voet, met paard en wagen of natuurlijk met de tram. Het leven speelde zich af in een rustig ritme. Overdag werkten boeren op de omliggende velden, ambachtslieden in hun werkplaats en deden vrouwen hun boodschappen bij bakker, slager of kruidenier. In de middag werd er gepraat op straat of in het café. ’s Avonds waren er kerkactiviteiten, fanfare, gilde of een kaartspel aan een houten tafel.
De oude kerk bij het huidige Piusplein was toen al verdwenen uit het straatbeeld, maar de Kapelstraat bleef wat ze altijd geweest is: de ruggengraat van Uden. Hier liep het leven. Hier kwam men elkaar tegen. Hier reed de tram die het dorp verbond met de wereld daarbuiten. In 1939 verdwenen de tram en tijdens de oorlogsjaren werden de rails geruimd. De stoomtram was geschiedenis en het dorp veranderde langzaam van tempo. Maar helemaal weg is hij nooit gegaan. Hij zit nog in de verhalen van opa’s en oma’s.
In vergeelde fotoalbums. En buslijn 157 rijdt nog steeds grotendeels via het oude tracé naar Oss via Nistelrode en Heesch.
En soms, heel even, in zo’n beeld waar het verleden weer tot leven komt. En dan denk ik wel eens: misschien was Uden toen kleiner… maar de verhalen waren groter.